Leita
 
9. FEBRUAR 2010
Stuðul til frama fyri kappingarførið hjá menningarlondum

Doha-samráðingarnar virka fyri “Aid for trade”. Tað er ein fíggjarligur stuðul, ið verður latin menningarlondum afturat stuðlinum, londini vanliga móttaka, ið skal fremja kappingarførið og  inn- og útflutningin í hesum londunum. Menningarlond hava sum oftast ikki atgongd til altjóða vørumarknaðin á sama hátt sum tey framkomnu londini, tí tey m.a. vanta grundleggjandi undirstøðukervi, ið t.d. verður nýtt, tá vørur skulu útflytast. Doha útvegar pening frá gevaralondum, sum skal betra førleikan hjá menningarlondum at handla á altjóða marknaðinum. Hjálpin stuðlar sostatt upp undir búskaparliga vøksturin og minkar um fátækdømi í menningarlondum. 

Doha-samráðingarnar royna harafturat í samstarvi við WTO at minka um tollmúrar kring heimin, fyri at fremja heimshandilin. Doha byrjaði í 2001 og hevur síðani verið á hvørjum ári. Seinastu samráðingarnar (desember 2008) førdu ikki til nakra semju, tí ósemja var um fíggjarligan stuðul til landbúnað og m.a. tollverjur til ymsan ídnað.
Út frá eini nýggjari kanning hjá Heimsbankanum um heimshandilin1, mælir Heimsbankin til at Doha-samráðingarnar finna fram til eina semju skjótast gjørligt. 

Sambært seinasta búskaparmeting hjá OECD er vøksturin í heimshandlinum minkaður yvir 12%-stig í 2009 í mun til árið fyri orsakað av kreppuni. Forsøgnin hjá OECD vísir, at vøksturin í heimshandlinum fer at verða 6% í 2010. Tó er vøksturin í heimshandlinum langt frá støðinum undan kreppuni. WTO ráðharrarnir samdust tí í desember um, at ein semja í Doha hevði framt heimshandilin og tískil framgongdini í altjóða búskapinum og lættað um fátækdømið í menningarlondunum. Kanningin hjá heimsbankanum vísur millum annað eitt dømi um útflutningin úr Bangladesj. Um USA lækkar sína tollverju ímóti tennisskóm úr Bangladesj úr 32% til 6%, fer reala altjóða inntøkan (BTÚ) at hækka við 160 mia. dollarum.
      
Ein semja í Doha hevði ikki minkað um heimsins tollverjur munandi, men betrað um atgongdina til altjóða marknaðin fyri menningarlond, so tey betri kunna njóta ágóðan av fíggjarliga stuðlinum “Aid for Trade”. Ein semja hevði harafturat stuðlað upp undir WTO, ið mælir heimsins stjórnum til ikki at økja nýtsluna av tollverju undir kreppuni.

Altjóða búskaparkreppan hevur økt um handilskostnaðirnar, millum annað tí tað er vorðið dýrari at fáa fígging til framleiðslu ella útflutning. Harafturat er nýtslan av handilspolitikki, ið tálmar handilin vaksin skjótt undir kreppuni, og flestu londini kenna seg noydd at verja um innlendis virksemini og økja um tollverjuna. Øktir handilskostnaðirnir gera tað enn torførari fyri menningarlondini at vera kappingarfør. Fíggjarligi stuðulin, ið fremur førleikan at handla á altjóða marknaðinum hevur tí stóran týdning fyri menningarlondini.  

Heimsbankin hevur kannað, um fíggjarligi stuðulin veruliga fremur inn- og útflutningin í menningarlondunum, og um Doha-samráðingarnar og WTO tískil gera nakran mun. Kanningin2  vísir, at fíggjarligur stuðul fremur handilin í menningarlondunum í stóran mun. Um hesin stuðulin verður hækkaður við 1 prosenti (tað svarar til at hækka hann við umleið 12 mió. dollarum), fer altjóða handilin at økjast við umleið 818 mió. dollarum. Tað svarar til at tað fæst ein vinningur uppá 697 dollarar í eyka handli kring heimin fyri hvønn eyka dollara, ið verður latin til at stuðla handilsførleikan hjá menningarlondunum. 

1:Workingpaper WPS5135 www.worldbank.org 2009
2:Workingpaper WPS5064 www.worldbank.org 2009

Keldur: www.oecd.org, www.wto.org, www.worldbank.org

 
TÌÐINDI
Búskaparútlit fyri 2010 og 2011 - 2. september 2010
Grundrakstur landskassans árini 2000-2010 - 19. AUGUST 2010
Greiningaramboð viðvíkjandi landskassanum - 19. AUGUST 2010
Produktivitetur - produktivitetsvøkstur 1999-2009 - 9. august 2010
Evropa miðar ímóti haldgóðum búskaparvøkstri - 3. AUGUST 2010
Nýggj frágreiðing um danska búskapin - 21. JULI 2010
Betri útlit fyri heimsbúskapin - 14. JULI 2010
Heimshandilin veksur væntandi 9,5% í 2010 - 29. JUNI 2010
Skuldarmeting frá Moody's Investor Service - 23. juni 2010
Kina hevur hægsta búskaparliga vøksturin í heiminum - 27. MAI 2010
Vøksturin í heimsbúskapinum verður 4,2% í 2010 - 29. APRÍL 2010
Seinasta nobel virðislønin í búskapi - 15. APRÍL 2010
Búskaparvøkstur 2011-2015 - 8. apríl 2010
Fíggjarpolitisk skuldarhugtøk - 8. apríl 2010
Ójavnar í grikska búskapinum - 6. APRÍL 2010
Landsstýrið gevur út nýggja lánsbrævarøð - 24. mars 2010
Rávøruprísir hækka væntandi í 2010 - 15. MARS 2010
Búskaparútlit fyri 2010 og 2011 - 24. februar 2010
Fíggjarpolitikkur og búskaparsveiggj - 22. februar 2010
Skattir og búskaparvøkstur - 17. FEBRUAR 2010
Fíggjarpolitisk regluverk - stutt lýsing - 8. FEBRUAR 2010
Konsolideringsátøk - royndir úr øðrum londum - 2. FEBRUAR 2010
Ísland fær ikki positivan vøkstur fyrr enn í 2011 - 27. JANUAR 2010
Arbeiðsloysið í OECD londunum hækkar fram til endan av 2010 - 22. JANUAR 2010
Afrika er hart rakt av búskaparkreppuni - 13. JANUAR 2010